Naar de inhoud

Carole Grandjean

Mijn laatste artikelen

Gezond ouder worden: praktische tips om uw gezondheid en zelfstandigheid te behouden

Gezond ouder worden betekent dat u uw lichamelijke, cognitieve en sociale functies lang genoeg behoudt om zelfstandig te blijven in uw dagelijkse activiteiten. In Frankrijk,…

Femme senior faisant des exercices d'étirement sur une terrasse pour préserver sa mobilité et son autonomie au quotidien

Goed ouder worden betekent dat u uw lichamelijke, cognitieve en sociale functies lang genoeg behoudt om zelfstandig te blijven bij dagelijkse activiteiten. In Frankrijk kunnen vrouwen van 65 jaar volgens de in 2024 gepubliceerde gegevens van DREES nog 11,8 jaar zonder beperkingen verwachten, en mannen 10,5 jaar. Bij goed ouder worden draait het vooral om de kwaliteit van die jaren, niet zozeer om de levensduur.

Valpreventie bij senioren: een onderschat risico

Na het 65e levensjaar is een val de belangrijkste oorzaak van dodelijke ongevallen in huis. Uit een analyse van Santé publique France over de periode 2015-2024 blijkt dat de gestandaardiseerde ziekenhuisopname- en sterftecijfers als gevolg van vallen tussen 2019 en 2024 zijn gestegen. Daarbij zijn er aanzienlijke verschillen tussen regio’s en is er een winterpiek.

Dit beeld is niet alleen te verklaren door de vergrijzing. Het aantal valpartijen neemt ook toe wanneer de leeftijdsopbouw vergelijkbaar blijft. Dat wijst op beïnvloedbare factoren, zoals meer inactiviteit, medicatie die niet goed is afgestemd en een ongeschikte woonomgeving.

De Haute Autorité de santé adviseert om na elke val een brede evaluatie uit te voeren. Alleen de woning veiliger maken is niet voldoende: ook persoonlijke oorzaken moeten worden onderzocht. Daaronder vallen de adviezen voor senioren op Santé Bien-Être, met informatie over risicofactoren rond evenwicht, zicht, gehoor en voeding.

  • Laat uw zicht en gehoor elk jaar controleren. De geleidelijke achteruitgang van deze twee zintuigen blijft vaak onopgemerkt en beïnvloedt de lichaamshouding en stabiliteit.
  • Vraag uw arts om uw huidige medicatie te beoordelen, vooral middelen die slaperigheid of duizeligheid veroorzaken, zoals slaapmiddelen, bloeddrukverlagers en angstremmers.
  • Doe minstens twee keer per week spierversterkende en evenwichtsoefeningen, ook als die weinig intensief zijn.

Oudere man bereidt een evenwichtige maaltijd in zijn keuken om goed ouder te worden en dagelijks zijn gezondheid te behouden

Aangepaste lichaamsbeweging: spiermassa en evenwicht behouden

Met het ouder worden neemt de spiermassa van nature af. Dit verschijnsel, sarcopenie genoemd, versnelt het verlies van zelfstandigheid als het niet wordt tegengegaan met regelmatige lichaamsbeweging. Het versterken van de spieren in de benen helpt rechtstreeks valpartijen voorkomen en maakt dagelijkse handelingen gemakkelijker, zoals opstaan uit een stoel, traplopen en een boodschappentas dragen.

Aangepaste lichaamsbeweging beperkt zich niet tot wandelen. Evenwichtsoefeningen, zoals op één been staan, tai chi en motorische parcours, trainen het evenwichtsorgaan en de houdingsreflexen. Een combinatie van spierversterking en evenwichtsoefeningen verkleint het valrisico veel sterker dan alleen wandelen.

Regelmaat is belangrijker dan intensiteit. Twee tot drie sessies van dertig minuten per week leveren meetbare verbeteringen op in kracht en stabiliteit. Verschillende pensioenfondsen bieden groepslessen onder begeleiding van professionals aan, gratis of tegen een gereduceerd tarief.

Voeding en eiwitinname na het 65e levensjaar

Ook voeding speelt een rol bij het tegengaan van sarcopenie. De eiwitbehoefte neemt toe met de leeftijd, terwijl de eetlust en het vermogen om voedingsstoffen op te nemen afnemen. Door eiwitten over de drie maaltijden te verdelen in plaats van ze vooral bij het avondeten te eten, wordt de spieropbouw beter ondersteund.

Voldoende drinken blijft een belangrijk punt dat vaak over het hoofd wordt gezien. Met de jaren neemt het dorstgevoel af, waardoor het risico op chronische uitdroging toeneemt. Dit kan verwardheid, vermoeidheid en valpartijen veroorzaken.

De woning aanpassen aan het ouder worden: een concrete manier om zelfstandig te blijven

De meeste senioren willen thuis oud worden. De woning aanpassen is een vorm van preventie op zich, niet alleen een reactie op een verlies van zelfstandigheid dat al is ingetreden.

De belangrijkste aanpassingen zijn gericht op drie ruimtes: de badkamer (een inloopdouche, handgrepen), de trap (een leuning, automatische verlichting, antislipbekleding) en de slaapkamer (een bed op de juiste hoogte, een verlichte route voor ’s nachts). Deze eenvoudige aanpassingen verkleinen het risico op vallen in huis daadwerkelijk.

Sinds 1 januari 2025 heeft de Service public départemental de l’autonomie (SPDA), opgericht bij de wet van 8 april 2024 over goed ouder worden, als doel de toegang tot informatie, doorverwijzing en afstemming van zorgtrajecten te vergemakkelijken. De invoering verloopt per regio geleidelijk, maar de SPDA is een loket waar u terechtkunt voor informatie over beschikbare financiële steun.

Seniorenpaar wandelt samen in een park in de herfst om dagelijks hun gezondheid en welzijn op peil te houden

Cognitieve stimulatie en sociale contacten: twee vaak vergeten beschermende factoren

Het behoud van cognitieve vaardigheden hangt niet alleen af van geheugenoefeningen. Regelmatig sociaal contact stimuleert de hersenen net zo goed als een gestructureerde cognitieve training. Deelnemen aan een activiteit van een vereniging, een gesprek voeren of een nieuwe vaardigheid leren doet tegelijkertijd een beroep op de aandacht, taal en het werkgeheugen.

Sociaal isolement versnelt daarentegen de cognitieve achteruitgang en verergert stemmingsproblemen. Het ICOPE-programma, opgezet door de Wereldgezondheidsorganisatie en in Frankrijk onder de aandacht gebracht door Assurance retraite, biedt een beoordeling van de functionele vaardigheden (mobiliteit, geheugen, zicht, gehoor en psychisch welzijn) om waarschuwingssignalen vroegtijdig op te sporen.

Slaap en mentale gezondheid bij senioren

Het slaappatroon verandert van nature met de leeftijd: slaapcycli worden korter en nachtelijk ontwaken komt vaker voor. Deze veranderingen zijn normaal, maar chronisch onderbroken slaap verzwakt het immuunsysteem, de opslag van herinneringen en de regulering van de stemming.

Een vast tijdstip aanhouden om naar bed te gaan en op te staan, dutjes beperken tot twintig minuten en ’s avonds schermen met fel licht vermijden zijn effectieve aanpassingen. Slaapmiddelen zouden alleen bij uitzondering moeten worden gebruikt, omdat ze het risico op nachtelijke valpartijen en verwardheid verhogen.

Goed ouder worden draait om een combinatie van concrete gewoonten, niet om een radicale verandering van levensstijl. Valpreventie, behoud van spiermassa, geleidelijke aanpassing van de woning en het onderhouden van sociale contacten vormen samen een samenhangend geheel. De SPDA, die momenteel in het hele land wordt ingevoerd, biedt een startpunt om te ontdekken welke hulp en voorzieningen lokaal beschikbaar zijn.

Gezond ouder worden: praktische tips om uw gezondheid en zelfstandigheid te behouden